Tahmini okuma süresi: 4 dakika

Sinonim: tüberküloz (kısaca TB),  ince hastalık, 

Arapça wrm —>warima َوَرِم “şişti” —> waram وَرَم “ur, tümör” 

Latince tūberculum‘dan (tūber’in küçüğü (“yumrucuk”)) +‎ -osis’ten (“hastalıklı durum”) (patolojide küçük yumrular (tüberküller) gibi görünebilen akciğer tüberkülozunda akciğerlerdeki kapsüllü Mycobacterium tuberculosis kolonileri için adlandırılmıştır.

Hastalık, insan yaşamı boyunca var olmuştur ve bilimsel tıp, 19. yüzyılın ortalarında (1840’lar civarında) Latince bir terimle yeniden adlandırmadan önce, bin yıl boyunca başka isimlere sahipt.

  • Mycobacterium tuberculosis mikrobunun neden olduğu uzun seyirli ve granülomatöz karakterde bakteriyel, bulaşıcı bir enfeksiyon hastalığıdır.
  • Tüberkülozun en ağır formu miliyer tüberkülozdur.
  • Standart tüberküloz tedavisine direnç gösteren tüberküloz çeşidine çok ilaca dirençli tüberküloz denir.

Epidemiyoloji

  • Tüberküloz, malarya ve HIV’den sonra en sık görülen enfeksiyon hastalığıdır.
  • Ölüm oranı en yüksek 2. enfeksiyon hastalıktır.
  • 20. yüzyılda hijyenin öneminin anlaşılması ile hastalığın yayılması engellenmiştir.
  • Konak: İnsan, nadir olarak diğer primatlar, köpekler, sığır ve domuz
  • Bulaşma: Hava ve gıda
  • Kuru balgam bile enfeksiyona sebep olabilir.Kuru balgam gün ışığında 1 hafta, karanlıkta 10 aya kadar enfeksiyon riski taşır.
  • Enfeksiyonun yayılımı ile sıcak birbirleriyle ilişkilidir. Pastörizasyon profilaksik olarak işlevlidir.

Global Tüberküloz

  • Dünya nufusunun 1/3’üne hastalık bulaşmış.
  • İnsidans: 9 milyon vaka(13% HIV positif)
  • Prevalans: 10-13 milyon
  • Ölüm oranı: 1.5 milyon (0.4 milyon HIV positif)
  • Güneydoğu asya, batı pasifik’te vakaların %56’sı bulunuyor.
  • Afrika, bütün vakaların %25’inde en yüksek per capita insidansa sahiptir.

Risk Faktörleri:

  • HIV ve diğer zayıf bağışıklık sahibi olanlar
    • Enfeksiyon riski yaklaşık 5 kat daha fazladır.
    • Hastalanma riski yaklaşık 70 kat daha fazladır.
  • Uyuşturucu ve alkol kullananlar
  • Sosyoekomik düzey, hapishane koşuları ve savaş v.b. durumlar riski arttırır.
  • TNFα- inhibitör kullananlar

Bulaşma riskleri

  • Öksürmek, 5 dakika konuşmak 3000 enfeksiyonel zerre üretir.(hapşırmak ise daha fazla)
  • Hastalanan birer, hastalık taşıyan ortama göre daha bulaşıcıdır.(30-80% vs. 5-17%)
  • Hasta bir birey, yılda ortalama 15 kişiye hastalık bulaştırır.
  • Antibiyotiğe hassas türler, 2 haftalık tedaviden sonra bulaşma riski taşımazlar.

Aktif hastalık riskleri

  • Hastalık bulaştıktan sonra ilk yıl; 3-4% ardından; 5-15%(ortalama olarak %10)
  • En yüksek riski süt çocukları, 15-25 yaş, ihtiyar
  • AİDS hastalarınin riski  ≥ 40%’tan fazladır.

Klinik

Belirtiler

İlk enfeksiyon durumunda, 6 ila 8 haftalık bir kuluçka döneminden sonra, aşağıdakiler gibi spesifik olmayan semptomlar:

Bununla birlikte, ilk enfeksiyon asemptomatik olabilir ve bu da tanıyı zorlaştırır.

Tüberküloz primer kompleks (Ghon kompleksi) gelişirse veya seyir esas olarak pulmoner ise, aşağıdakiler de meydana gelebilir:

Aşamalı Formlar

Bir enfeksiyonun immünolojik testler kullanılarak ölçülmesi genellikle altı ila sekiz hafta sürer. Açık akciğer tüberkülozu enfeksiyondan yaklaşık altı ay sonra ortaya çıkar. Gizli odakların yeniden aktivasyonları, onlarca yıl sonra bile ortaya çıkabilir.

Tüberküloz, hastalığın farklı aşamalarında çeşitli şekillerde ortaya çıkabilir. Bireysel aşamalardaki olası ilerlemeler şunlardır:

  • Primer tüberküloz: Mikobakteri ile ilk temastan yaklaşık altı hafta sonra, (genellikle) asemptomatik bir primer kompleks (birincil odak + genişlemiş hiler lenf nodları) oluşur ve daha sonra sıklıkla kalsifiye bir yuvarlak odak (tüberkülom) olarak görünür hale gelir.
    • Akciğer tüberkülozu (birincil sonrası da)
    • Hiler lenf nodu tüberkülozu
    • eksüdatif plörezi
    • miliyer tüberküloz
    • Landozi sepsis
  • Birincil tüberküloz sonrası: genellikle akciğerlerin apeks bölgesinde, genellikle eriyen ve bir boşluk oluşumuna neden olan inflamatuar reaksiyonlar. Bronş sistemine bağlandığında hasta bulaşıcıdır (‘açık’ tüberküloz). Komplikasyonlar arasında pulmoner kanama, plörezi, plevral ampiyem, solunum yetmezliği, sikatrisyel karsinom ve amiloidoz bulunur.
  • Ekstrapulmoner tüberküloz: Enfeksiyonun diğer organlara yayılması. İmmün yetmezlik durumu dışında, genellikle primer tüberküloz sonrası ortaya çıkar.
    • Bağırsak tüberkülozu: iştahsızlık, bulantı, sıcaklık artışı, karın ağrısı, kilo kaybı, ishal
    • Ürogenital tüberküloz: yan ağrısı, dizüri, steril piyüri, kısırlık
    • tüberküloz menenjit veya ensefalit: sinsi başlangıç
    • cilt tüberkülozu
    • Kemik tüberkülozu (tüberküler spondilit): Belirsiz omurga ağrısının ana semptomu
    • Eklem tüberkülozu (tüberküloz artriti)
    • Böbrek tüberkülozu (macun böbrek)
    • Adrenal tüberküloz: Addison hastalığı
    • konstriktif perikardit
  • Özel bir form; silikotüberkülozdur.

Teşhis

Primer tüberküloz
Akciğer tüberkülozu BT

Laboratuvar teşhisi

  • Kahvaltıdan önce sputum örneği alınır.( en az 5 ml.)art arda 3 gün 3 örnek alınarak sonuçtaki hata payı minimuma indirgenir.
  • Bronşiyal sekresyon: en az 5 ml, sputuma göre daha fazla miktarda mikroorganizma vardır.
  • Mide sıvısı; çocuklarda aç karnına örnek alınır. En az 5 ml. nötrleştirilir ve 3 örnek toplanır.
  • Gerektiğinde idrar, dışkı, liquor, doku örnekleri alınır.
  • Mycobacterium muayenesi, standart muayene değildir, özel olarak talep edilir.

Mikroskop:

  • Asitli çözeltiyi tutarak renklendirilirler; ZiehlNeelsen boyası, Fluorochrome(örneğin, UV-mikroskopta Auramin)
  • Hassaslığı azdır, alınan örnekte; 10^4-10^5 Mycobacterium/ml bulunmak zorundadır.
  • Spesifikliği tipik klinik örneklerde %99(AIDS dışında, atipik Mycobacteriumlarda mümkündür.)

Nükleikasit İspatı:

  • Çeşitli Amplifikasyon teknikleri (PCR v.b.)
  • Direkt incelenecek materyalden(sputum v.b.)
    • Hassaslığı kültür’den azdır.
    • Kültür tekniğinde belirli miktarda ilaca karşı dirençlilik tespit edilebilir. (sadece Rifampicin ve Isoniazid)
    • DNa kaynaklı Testtler, tedavi akışını kontrol etmeye uygun değildir.Çünkü ölen mikroorganizmaların haftalar boyunca Dna’sı materyalde tespit edilebilir.
  • Kültürlerin kimliklerin tespiti için hızlı ve sınırlı direnç tespiti yapan methoddur .

PPD Testi ile analiz etme –>Mantoux testi

Dolaylı ispat:

  • T lenfositlerin Tüberküloz antijenleri(ESAT-6, CFP-10, kan alıma tüpünde mevcuttur.) ile in vitro uyarılmasıdır.
  • Eğer hassaslaşma meydana gelirse, interferon gamma sekresyonunu kanıtlar.
  • İnterferon gamma üretiminin kanıtı;
    • İnterferon gamma üreten hücrelerin sayısı (T-Spot-TB-Test®)
    • Serumdaki İnterferon gamma(IF-γ) miktarı (QuantiFERON-TB Gold®)
  • Önceden yapılmış BCG aşısı olmuş kişilerin örneklerinde test etkisizdir.
  • Endikasyon:
    • Aktif veya gizli tüberküloz kuşkusu
    • Tüberkülozlu bireylerle veya ortama girmiş kişilerde kontrol amaçlı
    • Kişinin tüberküloz enfeksiyonu geçirip, geçirmediğini kontrol etmek için
MethodSüreBiyolojik HassaslıkKlinik Hassaslık
Mikroskop30 dakika10^5 mikrop /ml30-40%
PCRSaatler10^1 mikrop /ml70-100%
Kültür1-6 hafta10^1 mikrop /ml80-90%

Tedavi

  • Standart tedavi
  • Çoklu direnç’te
    • En az 18 az ay, en az 6 ilaçlı tedavi
      • Standart tedavi ilaçları
      • Fluorchinolon (çoğunlukla Levofloxacin)
      • Amikacin
    • Cerrahi müdahale

Profilaksi:

  • Tüberkülozlu hastayı izole etmek
  • maruz kalmadan sonra Profilaksik kemoterapi
    • Isoniazid (300 mg/gün) 6 ay boyunca
  • BCG-aşısı
    • Tüberkülozun dünya çapında azalmasını sağlamaz.
    • Çocuk yaştaki kötü formlarını engeller.
    • Bugünlerde endüstiri ülkelerinde, t hücresi bağışıklık zayıflığında genel BCG tüberkülozu riskinden dolayı tavsiye edilmemektedir.
Facebook Yorumları