Tahmini okuma süresi: 3 dakika

Biyoaktif bileşiklerin önde gelen bir sınıfı olan kardiyak glikozitler, tarihsel olarak tıp camiasının ilgisini çekmiştir. Çeşitli bitki türlerinde bulunan bu güçlü bileşenler, kalp üzerinde sayısız etki yaparak, onun işlevini geliştirir ve bazı kalp bozukluklarını giderir.

Kökeni ve Kaynaklar

Esas olarak bitkilerden elde edilen kardiyak glikozitlerin en bilinen kaynağı, genellikle yüksük otu bitkisi olarak bilinen Digitalis purpurea türüdür. Bu bitki, diğerlerinin yanı sıra, tıbbi tedavilerin tarihinde kendine yer bulan bu güçlü molekülleri de barındırıyor.

Kalp Üzerindeki Farmakolojik Etkiler

Kardiyak glikozitler kalp üzerinde benzersiz bir etki kombinasyonuna sahiptir ve şunları gösterir:

  • Pozitif İnotropik Etki: Kalp kaslarının kasılma kuvvetinin artmasını ifade eder. Sonuç olarak kalp, kanı vücuda daha etkili bir şekilde pompalayabilir.
  • Pozitif Bathmotropik Etki: Bu, kalbin uyarılabilirliğinin artmasını sağlayarak, uyaranlara daha duyarlı olmasını sağlar.
  • Negatif Kronotropik Etki: Bu, kalp atış hızının azalmasına yol açarak kalbin çok hızlı atmasını önler.
  • Negatif Dromotropik Etki: Bu etki, kalpteki elektriksel uyarıların iletimini yavaşlatarak kalp odacıklarının daha koordineli bir şekilde kasılmasını sağlar.

Esasen, Digitalis purpurea gibi bitkilerden elde edilen kardiyak glikozitlerin kardiyak bakım alanında paha biçilmez olduğu kanıtlanmıştır. Kombine etkileri, kalbin hem kasılma yeteneklerini hem de elektriksel uyaranlara tepkisini ele alarak en iyi şekilde çalışmasını sağlar. Bu bileşiklerle ilgili daha fazla araştırma, gelecekte daha hedefe yönelik ve etkili kalp tedavilerinin önünü açabilir.

Tarih

Kardiyak glikozitlerin tarihi çok eskilere dayanmaktadır. Bu bileşikler yüksük otu (Digitalis purpurea), strophanthus ve adaçayı (Urginea maritima) dahil olmak üzere çeşitli bitkilerde bulunur. Yüzyıllardır kalp yetmezliği ve aritmiler de dahil olmak üzere çeşitli kalp rahatsızlıklarını tedavi etmek için kullanılmışlardır.

Kardiyak glikozitlerin kaydedilen ilk kullanımı, vücutta sıvı birikmesiyle karakterize edilen bir durum olan su toplamayı tedavi etmek için kullanıldığı eski Mısır’daydı. Kardiyak glikozitler, “digitalis” olarak bilinen antik Yunan ve Roma’da da kullanıldı.

Orta Çağ’da kalp glikozitleri, kalp yetmezliği ve aritmiler de dahil olmak üzere çeşitli kalp rahatsızlıklarını tedavi etmek için kullanıldı. Ayrıca zehir olarak da kullanıldılar, hatta intihara bile alet edildiler.

  1. yüzyılda kalp glikozitleri bilim adamları tarafından daha yakından incelendi. Kalp kasının kasılma kuvvetini artırarak çalıştıkları keşfedildi. Bu, kalbin kan pompalamada daha verimli olmasını sağlar.

Kardiyak glikozitler modern tıpta ilk kez 20. yüzyılın başlarında kullanıldı. Kalp yetmezliğini tedavi etmek için kullanıldılar ve ayrıca aritmileri tedavi etmek için de kullanıldılar.

Günümüzde kalp glikozitleri hala kalp yetmezliği ve aritmilerin tedavisinde kullanılmaktadır. Ayrıca yüksek tansiyon ve glokom gibi diğer bazı durumların tedavisinde de kullanılırlar.

Kardiyak glikozitlerin tarihindeki önemli olaylardan bazıları şunlardır:

Eski Mısır: Kardiyak glikozitler ilk olarak su toplama tedavisinde kullanıldı.
Antik Yunan ve Roma: Kardiyak glikozitler “digitalis” olarak bilinir ve çeşitli kalp rahatsızlıklarının tedavisinde kullanılır.
Orta Çağ: Kardiyak glikozitler, kalp yetmezliği ve aritmiler de dahil olmak üzere çeşitli kalp rahatsızlıklarını tedavi etmek için kullanılır ve aynı zamanda zehir olarak da kullanılır.

  1. yüzyıl: Kardiyak glikozitler bilim adamları tarafından daha yakından inceleniyor ve kalp kasının kasılma gücünü artırarak çalıştıkları keşfediliyor.
  2. yüzyılın başları: Kardiyak glikozitler ilk kez modern tıpta kalp yetmezliğini ve aritmileri tedavi etmek için kullanıldı.
    Bugün: Kardiyak glikozitler, kalp yetmezliği ve aritmilerin yanı sıra diğer bazı durumların tedavisinde hâlâ kullanılmaktadır.
    Kardiyak glikozitler çeşitli kalp rahatsızlıkları için değerli bir tedavi yöntemidir. Doğru kullanıldığında güvenli ve etkilidirler ancak bulantı, kusma ve ishal gibi yan etkileri olabilir. Kardiyak glikozitleri almadan önce doktorunuzla riskleri ve yararları hakkında konuşmanız önemlidir.

Kaynak:

  1. Kelly, R. A., & Smith, T. W. (1992). Recognition and Management of Digitalis Toxicity. American Journal of Cardiology, 69(12), 108G-119G.
  2. Karch, A. M. (2019). Focus on nursing pharmacology. Philadelphia: Wolters Kluwer.
  3. Prassas, I., & Diamandis, E. P. (2008). Novel therapeutic applications of cardiac glycosides. Nature Reviews Drug Discovery, 7(11), 926-935.
  4. Ostermann, T., & Ernst, E. (2004). A systematic review of the clinical effectiveness of foxglove (Digitalis spp.) with respect to its toxicity. Perfusion, 17(6), 364-369.
  5. Radford, D. J., Gillies, A. D., Hinds, J. A., & Duffy, P. (1986). Naturally occurring cardiac glycosides. Medical Journal of Australia, 144(10), 540-544.
  6. Schoner, W., & Scheiner-Bobis, G. (2007). Endogenous and exogenous cardiac glycosides and their mechanisms of action. American Journal of Cardiovascular Drugs, 7(3), 173-189.
Facebook Yorumları