Tahmini okuma süresi: 5 dakika

Vajinanın iki yana doğru ayrılıp genişlemesi ile Portio vaginalis, ön, arka forniks ve vajina duvarlarının görüntülenmesine imkan tanır. Ayna muayenesinde daha önceden ısıtılmış ön veya arka aynalar ya da ördek gagası şeklindeki aynalar kullanılır. Kayganlaştırıcı jel ortamda hazır bulundurulmalıdır. Aynaların vajina içine yerleştirilmesi esnasında dikkatsiz, aceleci veya doğru olmayan bir yöntemle yapıldığında son derece ağrılı olabilir.

Spekulum çeşitleri

İki farklı ayna muayenesi için kullanılan alet tipi vardır. Bunlar farklı büyüklükte üretici firmalar tarafından kullanıma sunulur, vajinanın boyu ve genişliğine göre muayene eden kişi tarafından kullanılmalıdır.

Ayrı ön ve arka metal spekulum

Ön forniks için süngü şeklindeki Breisky modeli, arka forniks için de kanca formundaki Matzenauer modeli kullanılır.

Kaynak: https://sc01.alicdn.com/kf/UT8fyfjXLtXXXcUQpbXb/193528805/UT8fyfjXLtXXXcUQpbXb.png
Kaynak: https://sc02.alicdn.com/kf/HTB1Ga.YKFXXXXcqXVXXq6xXFXXXs/scherbak-vaginal-specula-set.jpg_350x350.jpg

Ördek gagalı spekulum

Metal (Cusco tarzı) veya plastikten yapılan kendiliğinden sabit durabilen, ördek gagasına benzeyen aynadır. Fakat bu çeşit aynada vajinal duvarın tam olarak inspeksiyonu oldukça zordur.

Kaynak: https://i5.walmartimages.com/asr/e6efdff2-6e35-4d3e-a4db-24ee11821640_1.2361267d1cc50713e3a04fbd29bf2b39.jpeg?odnHeight=450&odnWidth=450&odnBg=FFFFFF
Kaynak: https://imgcdn.mckesson.com/CumulusWeb/Images/High_Res/331567.jpg

Spekulum muayenesinin yapılışı

Ayrık ön ve arka spekulum ile muayene

  1. Önce iki ayna ile vulva ayrılır ve introitusun açığa çıkması sağlanır.
  2. Arka aynanın ucu vertikal olarak vulva ayrımına yerleştirilir, hafifçe 1 yönünden 7 yönüne çevrilerek tabana oturtulur.
  3. Daha sonra genişleyen açıklıktan ön aynanın ucu aynı şekilde vertikal olarak yerleştirilip, saat 6 yönünden 9’a dikkatlice çevrilir.
  4. Sol elle tutulan ön ayna, ön fornikse dikkatlice itilip yerleştirilir. Yerleştirildikten sonra hafifçe kaldırılarak vajina duvarının esnemesi sağlanır.
  5. Arka ayna, arka fornikse dikkatlice itilerek yerleştirilir ve portionun görüntülenmesi sağlanılır.
  6. Sürüntü örnekleri alındıktan sonra aynalar yavaşça dışarı doğru çekilir ve vajina duvarının eski haline dönmesi gözlemlenir.

Ördek uçlu spekulum ile muayene

  1. Sağlaklar için sağ elle tutulan ördek uçlu ayna ağzı kapalı şekilde, sol elin II. ve III. parmakların tersi ile ayrılan vulvaya vertikal olarak yerleştirilir.
  2. Saat 1 yönünden 7 yönüne dikkatlice çevrilir.
  3. Daha sonra ağzı açılarak portio kısmına yerleştirilen uçları, alette mevcut olan vidanın sıkılması ile sabitleştirilir. Bu işlem plastik spekulumda kırmızı tuşa basılarak da gerçekleştirilebilir.
  4. Sürüntü örnekleri alınır ve sabitleştirici etkisiz hale getirildikten sonra, yavaşça çekilir, ağız kapatılır. Girişteki gibi yavaşça çıkartılır.

Portio’nun değerlendirilmesi

Rahim boynu veya Portio vaginalis özellikle nullipar bireylerde sakral yönündedir. Hamileliğin erken evrelerinde de bu durum gözlemlenir. Doğumdan önce, hamileliğin geç safhalarında ise bu kısımların yönü horizantal düzlemdedir. Bazı durumlarda ise simfizis pubis yönüne doğru kaymış olabilir.

Eğer muayene esnasında ön forniks ve üst rahim ağzı dudağı görülüyor ise, rahim boynu sakral yöndedir. Eğer tüm kısımlar görülüyor ise o zaman rahim ağzı horizontal düzleme yönelmiştir. Sadece arka forniks ve aşağı rahim ağzı dudağı görülüyor ise o zaman rahim boynu yönü merkezileşmiştir. Bu durum hamileliğin geç safhalarında görülür.

Hamile olmayan bireylerde eğer rahim tabanında miyom var ise, rahim boynunu sakral yöne kaydırır. Rahimin Retroversiyo-Fleksiyo durumunda olması ihtimaline dikkat edilmelidir.

Vajinal sürüntü örneği

Vajinal sürüntü örneği için gerekli olan aletler;

  1. Eküvyon,
  2. Mikroskop lamı,
  3. Fiksasyonlu çözelti ile doldurulmuş küvet veya fiksasyon spreyi,
  4. Laboratuvara göndermek için lam kabı,
  5. Pamuklu çubuk veya rahim fırçası.
Farklı rahim eküvyonları
Kaynak: https://lnx.eurocytology.eu/sites/default/files/styles/max/public/images/2195_1427217507.png?itok=ew7G7FP0
Viroloji için pamuklu çubuk ve taşıma ortamı
Kaynak: http://img.medicalexpo.com/images_me/photo-g/68105-10204212.jpg

Vajinal sürüntü örneğinin alınması

  1. Öncelikle mikroskop lamı fiksasyon sıvısına daldırılır ya da fiksasyon spreyi üzerine uygulanılır,
  2. Portio öncelikle salgılarından steril bir gaz kompres ile temizlenir,
  3. Pamuklu çubuk veya rahim fırçası (Cytobrush plus ®, Cervexbrush ®) yardımıyla portio yüzeyine hafifçe baskı uygulanılarak sürtülür. Portio’daki yassı epitel ile silindirik epitel geçiş yerine de mutlaka sürtünmelidir.
  4. Spektrum muayenesi esnasında görülen portio alanı ektoserviks (rahim dışı) olarak ifade edilir. Bu kısımdan alınan hücre örnekleri lamın alt yarısına uzunlamasına sürülerek aktarılır,
  5. Yeni bir pamuklu çubuk veya rahim fırçası alınır ve rahim kanalına daldırılır. Saat yönünde çevrilir. Alınan örnek endoserikal olarak ifade edilir, lamın üst kısmına yan olarak aşağı kısımdan daha ince bir tabaka olmak üzere aktarılır (T şekli). Elde edilen lama iki katlı preparat da denir.
  6. Fırça kullanılarak alınan örnek ise fırçanın formundan dolayı tek bir seferde işlem gerçekleştirilebilir. Fırçanın ucu endoserkival kanala, kanatları ise ektoservikal yüzeyden örnek alır. Daha sonra lamın yüzeyinde bir kez döndürülerek iki kısımdan alınan örneğin aktarılması gerçekleştirilir.
  7. Lam ivedilikle %96’lık alkol çözeltisine daldırılmalı ve 20-30 dakika boyunca bekletilmelidir. Bu çözelti yerine %96’lık alkol çözeltisi spreyi de kullanılabilir. Laboratuvarda örnek Papanicalou rengi ile boyanır.

Aynı aletler kullanılarak vajinadaki salgıdan örnek alınır ve bir başka lama ince bir tabaka olarak aktarılır. Hava ile temas ettirilmesine izin verildikten sonra gram boyası ile boyanılır. Bu sayede mantar, Trichomonad, Gardnerella vaginalis, Diplokok vs. tanısına imkan sağlanılır.

Alınan vajinal salgı örneği, bir başka lama koyulduktan sonra üzerine bir damla NaCl çözeltisi damlatılıp, lamel ile kapatılarak nativ bir preparat da oluşturulabilir. Böylelikle mikroskopta hızlıca görüntülenebilir.

Bakteriyel kültür için vajinal sürüntü örneği alınması;

  1. Spekulum biraz gevşetilir ve steril kültür seti (Transport swob ®) açılır. Pamuklu çubuk çevreye dokundulmadan portio yüzeyi olmak üzere, özellikle arka fornikse sürtündürülür.
  2. Örnek alındıktan sonra taşıma ortamına aktarılır ve pamuklu çubuğun tutma ucu, taşıma ortamın kapağı olacak şekilde içine daldırılır ve sıkıca kapatılır.
  3. Laboratuvara gönderilir, bu örnek sayesinde aerob ve anerob organizmalar belirlenir.

Virolojik inceleme için vajinal sürüntü örneği alınması;

  1. Steril virolojik set (Digene Cervical Sampler®) açılır.
  2. İçindeki rahim fırçası, endoservikal kanala yerleştirilir ve saat yönünde döndürülür. Ardından ektoseriks kısmıda fırça ile sürtündürülür,
  3. Fırça taşıma ortamına daldırılır ve tüpün ağzının hizasında fırça sapı ikiye ayrılır.
  4. Ağzı kapatılan tüp laboratuvara gönderilir ve HPV incelemesi yapılır.

Jinekolojik-sitolojik sürüntü örneğinin değerlendirilmesi

GrupSitolojik bulguTavsiye
INormal hücreler, sitoliz; atrofik hücreler, otoliz yoktur, hafif enflasmasyon ve epitel değişim gözlemlenmezBir yıl sonra tekrar kontrol
IIYoğun iltihap, rejeneraif, metaplastik veya dejeneratif değişikler, normal endometriyum hücreleri, menopazdan sonra da dahil olmak üzere, hiper- veya parakerotoz, otolizli atrofik hücreler, HPV bağıntılı hücre değişiklikleri (çekirdekte değişim olmadan)Sürtününün tekrar edilmesi,
IIIAğır enflamasyon ve dejeneraif değişikler, hücrelerin huyunun tespit edilememesi,Kısa zamanda sürütünün tekrar edilmesi ve histolojik olarak açıklanması
III DHücrelerin hafif veya orta karar displazik olması (CIN I veya II)3 ay sonra tekrar kontrol edilmesi
III GEndoserkivkste veya endometriyumda salgı hücrelerinde anormaliFraksiyonlu kürtaj
IVHücrelerin orta veya ağır derecede displazik olması, Karsinom in situ (CIN II veya II) , invasyon yokturhistolojik olarak açıklanmasına ihtiyaç vardır
Vİnvaziv bir rahim kansreinin hücreleri veya kötü huylu bir tümör, adenokarsinom hücreleriHistolojik açıklama (isabetli biyopsi, fraksiyonlu kürtaj vs.)
Facebook Yorumları