Tahmini okuma süresi: < 1 dakika

Otonom sinir sistemi ya da kısaca (Autonomic Nervous System) ANS, sinir sisteminin büyük ölçüde istemli kontrolden uzak olan, yani “otonom” olarak davranan kısmıdır.

Fizyolojik olarak, otonom ve somatik sinir sistemi arasında bir ayrım yapılır.

Otonom ve somatik sinir sistemi arasındaki ayrım çok net değildir, çünkü somatik sinir sisteminin bazı kısımları da beyin tarafından istemli kontrole tabi değildir (örneğin motor refleksler). Eski anatomik literatürde, otonom sinir sistemi periferik sinir sisteminin bir parçası olarak kabul edilmekteydi. Çok sayıda otonom kontrol merkezi (örneğin solunum merkezi) beyinde yer aldığı için bu görüşün modası geçmiştir.

Otonom sinir sistemi solunum, sindirim ve metabolizma gibi hayati fonksiyonları (“yaşamsal fonksiyonlar”) kontrol eder. Cinsel organlar veya iç göz kasları gibi bireysel organlar veya organ sistemleri de otonom sinir sistemi tarafından etkilenir.

Sınıflandırma

Otonom sinir sistemi üç bileşene ayrılır:

Enterik sinir sistemi bazı yazarlar tarafından ayrı, bağımsız bir sistem olarak da tanımlanmaktadır.

Sempatik ve parasempatik sistemlerin başarı organları üzerinde antagonistik etkileri vardır. Kabaca basitleştirecek olursak, sempatik sinir sistemi çevresel uyaranlara hızlı tepki verilmesinden ve vücudun harekete geçirilmesinden (“savaş ya da kaç”), parasempatik sinir sistemi ise dışa dönük aktivitenin azaltılmasından (“dinlen ve sindir”) sorumludur. Ancak “karşıtlık” terimi sadece kısmen doğrudur. Vücudun birçok işlevsel süreci için (örneğin cinsel işlevler), her iki sistemin eşzamanlı etkileşimi gereklidir.

Tıpkı somatik sinir sistemi gibi, otonom sinir sistemi de hassas uyaranlar alabilir ve motor komutlar gönderebilir. Bu nedenle otonom sinirler arasında bir ayrım yapılır:

  • viskosensitif lifler ve
  • visseromotor lifler
Facebook Yorumları