Tahmini okuma süresi: 4 dakika

Ekoloji kelimesi ilk defa 1866’da Ernst Haeckel tarafından kullanılmıştır.

 
1.Popülasyonların yapısı

1.1.Yaşam alanı

1.2.Demografik

1.3. Popülasyon genetiği

2.Popülasyonun büyüklüğü

2.1. Dinamik ve determinantlar.

Biyotik interaksiyonlar; Rekabet, avcı-av sistemi, popülasyon evreleri vs.

3.Ekolojinin kullanım alanları;

3.1. Doğal bir popülasyonda kullanımı,

3.2. Zararlı mikroorganizmaların kontrolü,

3.3. Doğayı koruma.

4. Türlerin birlikteliğinin yapısı;

Popülasyon; Potansiyel olarak birbirleriyle üreyebilen, gen alışverişi yapabilen aynı türe ait bireylerden oluşan grubu ifade eder. Bu grup yaşamış olduğu alanın abiyotik olan fizyolojik kapasitesine bağlıdır. Grubun ihtiyacını çevredeki kayanaklardan karşılamaması halinde birey sayısı azalabilir.

Kaynak:
https://d9np3dj86nsu2.cloudfront.net/image/10241c7a5aca7ca36baf0f8410daa827
  1. Nadir türler; Türlerin varlıklarına dair kanıtların bulunamamsına karşın organizmaların sürekli olarak var olmasıyla ilişkilendirilmesidir.
  2. Dispersiyon: Organizmalar geçici olarak ortamda bulunurlar ve düzenli, sürekli olarak üremezler. Hareketlidirler. (Örn: Yaşam alanı dışında bulunan avare türler, evsiz veya turist türler)
  3. Migrasyon: Türlerin, sadece belirli bir zaman, belirli bir ortamda önceden tahmin edilebilir şekilde bulunmasıdır. (Örn: Göçmen kuşlar ve balıklar)

Bütün çok hücreli organizmalar için geçerli olan, en küçük mekansal birime yama denir. Demler arasında isteğe bağlı olarak gen akışı gerçekleşir ve bu akış bazı yamalar arasında kuvvetlenirken, diğerlerinde azalabilir.

Kaynak:
https://www.pathwayz.org/Node/Image/url/aHR0cHM6Ly9pLmltZ3VyLmNvbS96VXJ6TzdXLmpwZz8y

Metapopülasyon; Yamalar dispersiyon ile birbirlerine bağlanıp bir ağ kurmasıdır. Birbirinden bağımsız dinamiklere ve yerel kaynaklara sahip bu demeler koridorlar ve adım taşı adı verilen şekillerle birbirleriyle iletişim halindedir. Metapopülasyonda bulunan tüm demelerin devamlılığı yoktur. İçinde bulunan türlerin soyu tükenebilir.

Kaynak:
http://cdn.futura-sciences.us/builds/images/thumbs/9/91c941f9f5_metapopulation.jpg
Metappopopülasyon modelleri:
  • Klasik metapopülasyon
  • Çekirdek uydu modeli (Anakara adası modeli); Genellikle uydu yamalar ‘batık’ kaynaklara sahiptir.
  • Yamalı popülasyon
  • Parçalı- dengeli olmayan popülasyon
Kaynak:
https://www.webpages.uidaho.edu/wlf448/2010/Lab/Metapopfigure-lab11.jpg

Metapopülasyonların dinamiği, içinde barındırdığı yamaların büyüklüğü, kalitesi ile ilgilidir. Bu yamaların izolasyonu ve birbirleriyle oluşturduğu geometrik desenlerle bağıntılıdır.

Kaynak:
https://images.slideplayer.com/14/4425028/slides/slide_3.jpg

Metapopülasyon dinamiğinin belirleyenleri, saçılma oranı ve saçılma uzaklığıdır. Saçılma oranı, yamaya göç eden bireylerle ilişkili olan payı ifade eder. Bu sayede yamanın büyüklüğü artabilir ve bu da dinamiği değiştirebilir. Saçılma uzaklığı ise menzil ile ilgilidir. Organizmanın yaşam döngüsüyle yakından ilişkili olan bu faktör, sahip olduğu fizyolojik özellikler ile de bağlantılıdır.

Yamalar arasındaki uzaklık ve ağ tipi (koridor, atlama taşı vs), sahip oldukları yerel kaynaklar da dinamiğin belirleyenleridir. Bu belirleyenler habitata bağlı değişkenlerdir.

Sink & Source

Yamanın bulunduğu ortamda, devamlılığın sağlanabileceği hatta daha fazla yeni bireyin beslenebileceği şartlar hakimse bu durum ‘kaynak’ bolluğunu ifade eder. Diğer yamalara saçılma mümkündür. Aksi durumda ise durum ‘batma’yı ifade eder. Bireylerin bulunduğu ortamdan göç etmesi gerekli olur.

Kaynak:
https://images.slideplayer.com/16/4908728/slides/slide_12.jpg
Uzamsal dağılım
  1. Rastlantısal; Poisson sürecine tabiidir, biotik etkileşimler yoktur. Habitat homojendir.
  2. Kümeleşme; Kaynaklar belirli noktalarda yoğunlaşmıştır. Sosyal kümeleşmeyi teşvik eder.
  3. Aşırı yayılım (neredeyse eşit); zıt etkileşimde bulunabilirler. Örn; Rekabet, bölge sahiplenmesi.
Kaynak:
https://textimgs.s3.amazonaws.com/boundless-biology/figure-45-01-04.jpe

Bireylerin bulundukları ortama nasıl dağıldığının araştırılmasında, istatistikteki null modelinden yararlanılır. Böylilikle popülasyon dağılımının rastlantısal olup olmadığı tespit edilir. Uygulanan en basit null modeli Poisson sürecidir. Bu istatistik yöntemiyle bireylerin bulunduğu bölgeler arasındaki uzaklığın matematiksel olarak anlamlı bir değer oluşturup oluşturmadığına bakılır.

Kaynak:
https://images.slideplayer.com/14/4319173/slides/slide_16.jpg

Bir popülasyonun büyüklüğünün hesaplanması için olan denklem;

Kaynak:
https://www.measureevaluation.org/resources/training/online-courses-and-resources/non-certificate-courses-and-mini-tutorials/population-analysis-for-planners/lesson-3/d

Değişmeyen popülasyon büyüklüğü, ölüm ve doğum oranının aynı olduğu, göç ile de değişmeyen popülasyonlardır. Sabit popülasyonlar ise bulunduğu ortamda, mekansal veya zamansal dalgalanmalara rağmen bulunmaya devam eden popülasyonlardır.

1)Popülasyonların yapısı
  1. Yaş dağılımı
    1. Piramit; Büyüme potansiyelinin fazla olması, genç ölüm oranların yüksek olması halinde, popülasyon sabitleşir, aksi halde ortamın kaynakları tükenene kadar büyüme devam eder.
    2. Dikdörtgen; Büyüme, gelişim ile ölüm oranının eşit olması durumudur. Popülasyon büyümesi sabittir.
    3. Ters piramit; Ölüm oranı büyüme oranındna fazla olduğundan dolayı, popülasyonun varlığı sabit değildir. Soy tükenmesi ile karşı karşıyadır.
  2. Cinsiyet dağılımı,
  3. Mutlak vs. etkin Popülasyon büyümesi,
  4. Alternatif Feno- & Genotipler; Polimorfizm
Kaynak:
https://www.researchgate.net/profile/Rui_Benfica2/publication/322578496/figure/fig1/AS:584178575888384@1516290434130/Population-age-structure-in-Sub-Saharan-Africa-South-Asia-and-East-Asia-and-Pacific.png

Facebook Yorumları