Batı medeniyetinin kurucuları tarihöncesi esrar satıcılarıydı

Tahmini okuma süresi: 3 dakika

Hemp growing in Yubeng, China

Havada bir şey vardı galiba! Son buzul çağının sonlarındaki kısa bir zaman diliminde taş devri insanları Avrupa ve Asya’da birbirlerinden bağımsız olarak yeni bir bitki kullanmaya başladı: Esrar.

Bu marihuana arkeolojisinin araştırmalarının sonucu; 5000 yıl önce bronz çağının şafağında, kıtalararası ticaretin yükselişini Doğu Asya’da esrar kullanımının yoğunlaşmasına da bağlıyor.

Merkez Avrasya ‘nın Yamnaya insanları, -Avrasya da Avrupa toplumunu oluşturan 3 ana kabileden biri olarak düşünülen- doğuya doğru yayıldılar ve onların, muhtemelen psikoaktif kullanım için ,esrarı yaydıkları düşünülüyor.

Avrasya arkeolojik kazılarında onlarca yıldır esrar polen, meyve ve lifleri bulunuyor.

Almanya Berlin Free Universitesi’nden Tangwen Long, Pavel Tarasov ve ekibi tarih öncesi esrar kullanımı şablon ve yollarını ortaya çıkarmak için bu arkeolojik verileri derledi.

Esrarın ilk olarak Çin’de ya da Orta Asya’ da kullanıldığı ve muhtemelen ıslah edildiği düşünüyordu, ancak veriler alternatif bir şeyi işaret ediyor.

Veri tabanındaki son araştırmalar bitkinin Japon ve Doğu Avrupa arkeolojik kayıtlarında yaklaşık aynı zamanlarda, 11.500 ve 10.200 yıl önce, yer aldığını gösterdi.

Long: ”Esrar bitkisi 10.000 yıl önce, hatta belki daha da önce, geniş bir alana yayılmış gibi görünüyor.”

Ticaret Ürünü Olarak Esrar

Avrasya kıtasında farklı insan grupları birbirlerinden bağımsız olarak bu tarihlerde esrarı, muhtemelen psikoaktif etkisi için ya da besin maddesi olarak hatta liflerinden yararlanmak için kullanmaya başladılar.

Her ne kadar Tarasov ve Long un elindeki veriler, sadece batı Avrasya’da esrarın insanlar tarafından düzenli olarak kullanıldığını gösterse de, eski kayıtlara göre Doğu Asya da kullanımı yaygındı.

Bu şablon, 5000 yıl önce bronz çağının başlangıcında, Doğu Avrupa’da esrar kullanımının yoğunlaştığı zamanlarda değişiyor gibi görünüyor.

Tarasov ve Long zamanlamanın dikkate değer olduğunu düşünüyor. O zamana kadar Avrasya steplerindeki göçebe çobanların  at binmekte ustalaşmaları, birkaç bin yıl sonra ”ipek yolu” olacak kıtalar arası ticaret yollarını oluşturmaya başlayacak olan uzun mesafeleri katetmelerine olanak verdi. Bu erken ”bronz yolu” muhtemelen içinde esrarın da olduğu her türlü ticari malının doğu batı arasında dağılımınını mümkün kıldı.

Long, ”Bu henüz test edilmek için daha çok kanıta ihtiyaç duyan bir hipotez”.

Long; esrarın yüksek değeri onu ideal bir değişim metası haline getirmiş olabilir.

Bağımsız kanıtlar erken Bronz Çağı döneminde insanların ve malların yer değiştirdiğini gösteriyor.

Son birkaç yılda yayınlanan DNA analizleride bozkırdaki göçebe çobanların-yamnaya- aynı dönem de hem batıya hem de doğuya yayılmaya başladıklarını gösteriyor.

Stoned age?*

Hollanda’daki International Hemp Association’dan, ağırlıklı olarak esrarın tarihöncesini yazan Rob Clarke, güncel çalışmaları memnuniyetle karşıladı ve esrar bitkisinin birden fazla bölgede ıslah edildiği yönündeki çıkarımlarını desteklediğini söyledi. Bronz Çağı şafağındaki değişim ve esrar bitkisinin yayılması onu şaşırtmıyor.

Çünkü insanlar esrarı bir çok farklı şekilde kullanabilir, Bronz Çağı’ndaki dağılımın nedeninin psikoaktif özellikleri olduğundan emin olunamayacağını, söylüyor Agriculture and Agri-Food Canada (AAFC, Tarım ve Tarımsal Yiyecekler Kanada)’dan Ernest Small.

Bununla birlikte esrarın keyif verici etkisinin de önemli bir faktör olduğuna inanmak için nedenlerimiz var.

Bazı araştırmacılar yanmış arkeolojik alanlarda yanmış esrar tohumlarının bulunmasının Yamnayalar tarafından esrarla beraber onu içme fikrininde yayıldığını gösteriyor.

Yamnayalar üzerine çalışan, New York Hartwick College’den David Anthony, belirli özel durumlarda esrarı keyif verici özelliği için kulllanmış olabileceklerini söyledi.

Esrarın ilaç olarak kullanımının yayılmasının step dışına olan hareketle bağlantılı olduğunu söylüyor ve “Esrar özel kutlama ve ritüeller için tutulmuş olabilir.” diye ekliyor.

Kansas Üniversitesi’nden Barney Warf: ”Eski Yunan tarihçilerden öğrendiğimize göre; Bronz Çağı sonrası Yamnayalardan sonra gelen göçebe çobanlar olan ‘İskitler’, esrarı ilaç-uyuşturucu olarak düzenli olarak kullandılar. Kırım Yarımadası’nda, Heredot’un İskitler ile beraber oturup esrar içtiği rivayeti insanlar arasında anlatılır”

Warf,yeni çalışmanın etkileyici olduğunu ve daha fazla araştırmacıyı esrarın tarih ve tarihöncesini incelemek için cesaretlendirmesi gerektiğini söyledi. Warf, ”Avrupada bronz çağından rönesansa kadar esrarın büyük anlatılmamış bir tarihi olduğununu düşünüyorum” demektedir.

* “Stoned” kelimesi, İngilizce günlük konuşma dilinde “kafası iyi”, “sarhoş” gibi anlamlara gelmektedir.
“Stoned Age” derken Taş Devri anlamına gelen “Stone Age”e atıf yapılmıştır.

Çeviren: Burçin Gürcan (EvrimselAntropoloji)

Kaynak:

  • newscientist.com
  • Tengwen Long, Mayke Wagner, Dieter Demske, Christian Leipe, Pavel E. Tarasov Cannabis in Eurasia: origin of human use and Bronze Age trans-continental connections Vegetation History and Archaeobotany pp 1–14 First Online: 27 June 2016 DOI: 10.1007/s00334-016-0579-6
Facebook Yorumları